Zanim zaczniemy odmieniać “kredyt hipoteczny” przez wszystkie przypadki, może warto byłoby odpowiedzieć sobie na podstawowe pytanie – czym on w ogóle jest? Ewolucja kredytu hipotecznego jest nierozerwalnie połączona z działalnością człowieka oraz historią pieniądza. Czym różni się kredyt hipoteczny od pozostałych kredytów i pożyczek udzielanych na rynku bankowym?
Co oznacza słowo hipoteka?
Słowo hipoteka wywodzi się greckiego słowa hypotheca, co można przetłumaczyć na zastaw umowny. Słowo to wiązało się ze wszelkimi formami zabezpieczenia długu. Chociaż dzisiejsza hipoteka, jej rodzaje i zasady na jakiej jest ustanawiana różnią się od tych w dalekiej przeszłości, to widzimy że była ona znana nawet w Starożytnej Grecji.

Informacje o pożyczkach z zabezpieczeniem możemy również znaleźć w religijnych tekstach takich jak Księga Manu (hinduizm) czy w Talmudzie (judaizm). Bywały one często również źródłem prawa i regulowały różne, również finansowe aspekty życia.
Co to jest hipoteka?
Wróćmy jednak na nasze polskie, bardziej współczesne podwórko i zajrzyjmy do Ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece.
Dział II – HIPOTEKA rozpoczyna się pod poniższego artykułu:
„Art. 65. 1. W celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (hipoteka).”
- wierzytelność = to po prostu dług, pieniądze które musisz oddać
- nieruchomość = może to być np. mieszkanie, działka, dom
- wierzyciel = osoba / podmiot (w tym przypadku bank), który pożycza pieniądze
- hipoteka = zastaw umowny, zabezpieczenie
Kredyt hipoteczny w praktyce
Załóżmy, że przyszedł czas i decydujesz się na zakup nieruchomości. Nie posiadasz jednak pełnej kwoty i chcesz wspomóc się kredytem w banku. Po spełnieniu wszystkich formalności dochodzi do podpisania umowy kredytowej między Tobą a bankiem. Zobowiązujesz się w niej m. in. do terminowej spłaty określonej kwoty kredytu wraz z odsetkami. Gdyby był to np. zwykły kredyt gotówkowy, bez konieczności dodatkowych zabezpieczeń, w zasadzie na tym skończyłaby się ta opowieść.
Mowa jednak o umowie o kredyt hipoteczny, a więc takim kredycie, który jest zabezpieczony hipoteką lub innym prawem związanym z nieruchomością mieszkalną. Jak wygląda takie zabezpieczenie się od strony banku?
Każda nieruchomość powinna mieć założoną księgę wieczystą. Na potrzeby tego wpisu zapamiętaj tylko, że to taka ogólnodostępna “broszura informacyjna” przypisana do danego mieszkania / domu / działki, w której znajdują się wszelkie dane dotyczące stanu prawnego nieruchomości. To właśnie tam – a dokładnie w księdze IV hipotekę ustanawia się poprzez właściwy wpis banku, który wygasa po całkowitym uregulowaniu należności wobec banku, a więc po spłacie kredytu.
Co ważne podczas spłacania kredytu hipotecznego, to Ty jesteś właścicielem nieruchomości i możesz nią dowolnie dysponować. Bank występuje w roli wierzyciela hipotecznego. Nawet jeśli nieruchomość zmieni właściciela (np. zostanie sprzedana), to bank dalej ma prawo dochodzić zaspokojenia (spłaty długu) z tej nieruchomości.
Bank ma również w takim przypadku pierwszeństwo przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości. Mowa tutaj o bankach / firmach pożyczkowa / osobach prywatnych, którym przysługuje prawo żądania uregulowania zobowiązania z majątku osobistego dłużnika (np. pensji, emerytury lub innego świadczenia).
Rodzaje hipotek
W polskim systemie prawnym funkcjonują 4 rodzaje hipotek:
- umowna
- łączna
- przymusowa
- na wierzytelności hipotecznej (subintabulat)
W tym wpisie zajmuję się jedynie najbardziej popularną, hipoteką umowną. Jest ona ustanawiana na rzecz banków oferujących kredyty hipoteczne na zakup mieszkania, domu lub jego budowę. W takim układzie mamy 2 strony umowy:
BANK (wierzyciel hipoteczny) <-> KREDYTOBIORCA (dłużnik hipoteczny)
Hipoteka obciąża bezpośrednio nieruchomość, z której bank może później dochodzić swoich roszczeń (w przypadku, kiedy kredytobiorca nie wywiązuje się z umowy, np. nie jest w stanie płacić rat do banku).
Hipoteka to ograniczone prawo rzeczowe. W Polsce można ją ustanowić wyłącznie na nieruchomościach lub statkach morskich.
Czym wyróżnia się kredyt hipoteczny?
Jak widzisz ustanowienie hipoteki jest dużym zabezpieczeniem i zmniejsza ryzyko, które ponosi bank w związku z pożyczanymi Ci pieniędzmi. Właśnie dlatego kredyty hipoteczne są jednymi z “najtańszych”. Innymi słowy poziom oprocentowania kredytu hipotecznego, a co za tym idzie odsetki jakie będziesz spłacał będą zazwyczaj niższe w porównaniu np. z pożyczką gotówkową na dowolny cel.
Z uwagi na celowość kredyt hipotecznego, jakim jest zakup nieruchomości, może opiewać on na duże sumy idące nawet w miliony złotych. Dla porównania, zgodnie z obowiązującą Ustawą o kredycie konsumenckim, banki nie mogą oferować kredytów gotówkowych na kwotę wyższą niż 255 550 (w praktyce jest to jeszcze mniej).
Dodatkowo zobowiązanie takie brane jest zazwyczaj na 20-30 lat. Tutaj znów mamy istotną różnicę w porównaniu z kredytem gotówkowym, którego maksymalny okres kredytowania wynosi 120 miesięcy czyli 10 lat.
Oprocentowanie kredytu hipotecznego
Wielkość oprocentowania kredytu hipotecznego zależy od kilku czynników. Są to między innymi obowiązujące stopy procentowe, marża banku czy prowizja za udzielenie kredytu.
Sam koszt kredytu hipotecznego to tylko jedna ze zmiennych branych pod uwagę podczas wyboru najlepszej opcji dla siebie. Są sytuacje, w których innych czynnik zadecyduje o tym, że weźmiesz kredyt hipoteczny w takim a nie innym banku. Mogą to być np. podejście banku do stażu pracy i rodzaju zatrudnienia lub np. sposobu wyliczania Twojej zdolności kredytowej.
Nie ma praktycznie dwóch takich samych przypadków i każdy z nich wymaga indywidualnego podejścia.
